Waarom een prijskaartje voor een ziekenhuis behandeling een illusie is

woensdag 19 april 2017

Het eigen risico moest consumenten kostenbewust maken. Nou, dat is gelukt. Door een fors verplicht eigen risico én de mogelijkheid het eigen risico vrijwillig te verhogen naar 885 euro, werd het voor mensen steeds belangrijker om vóór een behandeling te weten wat het zou gaan kosten. De Consumentenbond riep daarom verzekeraars op de afgesproken tarieven te publiceren. CZ deed dat als eerste. Het enthousiasme waarmee dat in de pers ontvangen werd, was vergelijkbaar met het onthaal van de reuzenpanda’s op Schiphol.

Omdat DSW bekend staat om zijn transparantie, had men verwacht dat ik groot voorstander zou zijn van deze publicatie. Maar ik had ander nieuws: ik vertelde dat DSW geen tarieven ging publiceren, omdat dit meer verwarring zou zaaien dan er al is. In deze blog leg ik uit waarom een prijslijst publiceren alleen maar schijntransparantie oplevert.

Het budget bepaalt de prijzen

In geen enkele andere organisatie dan in een ziekenhuis is het zo moeilijk om een rekening op te stellen. Elk stapje in een medisch onderzoek leidt weer tot een andere vervolgstap. Zo zijn er tienduizenden mogelijke behandelcombinaties, die ingedeeld zijn in ‘slechts’ 5500 zorgproducten, die we Diagnose Behandel Combinatie noemen. De prijs van een zorgproduct doet geen recht aan de behandeling die een individuele patiënt heeft ondergaan. De één betaalt teveel, en een ander te weinig. Dat lijkt krom. Maar in een ziekenhuis is een realistische kostprijs niet te bepalen. Als die al te bepalen zou zijn, dan zou het een momentopname zijn. Innovatie zorgt voor continue veranderingen in de behandeling (en daarmee in de prijs). Het eigen risico moest ons kostenbewust maken, terwijl het in een innovatieve onderneming simpelweg niet mogelijk is om voor alles een kostprijs te bepalen.

Er wordt met budgetten gewerkt. Het ziekenhuis bekijkt het benodigde budget en verdeelt dat gewoon over het aantal behandelingen dat ze uitvoeren. Ieder ziekenhuis zorgt er op zijn eigen manier voor dat ze met hun fictieve prijzen, onderaan de streep uitkomen met het budget. Daardoor kan het dus ook voorkomen dat de prijsverschillen tussen ziekenhuizen voor hetzelfde zorgproduct zó groot zijn, dat er een instapmodel stadsauto van gekocht kan worden, zoals het NRC ludiek duidde.

In een ziekenhuis zijn het dus niet de prijzen die het budget bepalen, het budget bepaalt de prijzen.

‘You never know what you’re gonna get’

CZ liet zien wat alles kost. Maar het probleem is dat het uiteindelijke zorgproduct dat bij de verzekeraar gedeclareerd wordt, door niemand vooraf te voorspellen is: niet door de verzekeraar, niet door het ziekenhuis, zelfs niet door de arts. Forrest Gump zou zeggen: ‘A DBC is like a box of chocolates, you never know what you’re gonna get’. Het hechten van een wondje met of zonder verdoving kan al een wereld van verschil maken. Dan kun je wel met een prijslijst klaarzitten, maar als je niet kunt weten welk product voor jou in rekening wordt gebracht, heb je er niks aan. Het is schijntransparantie in de puurste vorm.

Ondanks fictieve prijzen, toch duidelijkheid

Concluderend:

  • Je weet nooit welke van de 5500 zorgproducten voor jou geldt;
  • Geen enkel tarief is op de kostprijs gebaseerd;
  • Er zijn grote verschillen tussen ziekenhuizen (die niets zeggen over de kwaliteit).

Waarom zou de patiënt ze dan moeten weten? Is er geen andere manier om de patiënt duidelijkheid te geven over de te verwachten eigen risico kosten?
Ja, dacht het Elkerliek ziekenhuis. Als eerste ziekenhuis in Nederland heeft het Elkerliek drie tarieven vastgesteld voor de poliklinische behandelingen. Voor een consult bij een specialist geldt het tarief van 100 euro. Een kleine poliklinische ingreep kost 185 euro en een uitgebreid poliklinisch onderzoek kost 300 euro. Deze drie behandelsoorten maken ruim de helft van de totale declaraties uit (maar slechts 10% van de totale kosten). De tarieven zijn nog steeds willekeurig, maar het Elkerliek ziekenhuis heeft hiermee een manier gevonden om de patiënt houvast te geven.

In tegenstelling tot de schijntransparantie die verzekeraars onder druk van de Consumentenbond boden, heeft het Elkerliek ziekenhuis de roep om duidelijkheid van consumenten gehoord, en er adequate actie op ondernomen. Hiervan kan ik alleen maar zeggen: Elkerliek ziekenhuis, chapeau!
Ik mag hopen dat veel ziekenhuizen dit voorbeeld volgen.